SPACEROWNIK: Szpital i dom dla ubogich

Stary Sącz od dawna posiadał dom dla ubogich przy ulicy Jana III Sobieskiego pod numerem 289, który remontowano i utrzymywało częściowo kosztem funduszu ubogich, częściowo kosztem kasy miejskiej. Okazał się jednak zbyt mały wobec wzrostu liczby ubogich i Rada uchwaliła w 1893 poszerzyć go.Kiedy jednak nadal przybywało w nim ubogich zakupiono w 1894 roku drugi dom przy tejże ulicy po Wawrzyńcu Wąchale pod numerem 293. W momentach szczególnie krytycznych Rada wysyłała do domów komisję, która ustalała czy wszyscy mieszkańcy są niezdatni do pracy. Nadających się do pracy i zdrowych wydalano z domów. Mieszkańcy domów ubogich zobowiązani byli co sobotę zamiatać kościół. Najczęstszymi mieszkańcami domów ubogich były wdowy i stare, schorowane samotne kobiety. Biednym w domu aptekarze miejscy wydawali bezpłatnie lekarstwa.
Środków pieniężnych na utrzymanie pensjonariuszy w domu ubogich w pierwszym rzędzie dostarczał fundusz ubogich. Pochodził on z różnych pradawnych zapisów gruntów i kapitałów. Darowizny miały miejsce także w latach 1860-1918.

Z funduszu dla ubogich wypłacano tzw. porcję szpitalną dzieciom do 16 roku życia oraz dorosłym chorym i niezdolnym do pracy. Pensja ta wynosiła dziennie przez długi czas cztery centy, po 1900r zwiększyła się. Najczęściej nadawano ją w miarę wymierania pensjonariuszy domów ubogich.
Należy podkreślić dużą ofiarność mieszkańców Starego Sącza, którzy co tydzień w oznaczone dni systematycznie udzielali wsparcia żebrakom. Przeważnie obdarowywano ich w każdym domu połową wielkiego bochna chleba, kaszą, grochem albo częstowano obiadem.
Władze miejsce opiekowały się chorymi psychicznie, niebezpiecznych odsyłano do Kulparkowa, później do Kobierzyna.
Kaplica śś. Rocha i Sebastiana wraz z cmentarzem i dawnym domem ubogich (szpitalem) tworzy niewielki zespół na południowym skraju miasta. Kaplica została wzniesiona w 1644 roku z fundacji ksieni klasztoru Anny Lipskiej i rządcy klasztornego Samuela Łapki. Kaplica stanęła na miejscu starszej, drewnianej zbudowanej około 1595 r, która spłonęła podczas pożaru Starego Sącza w 1644 roku. Przy kaplicy założony został w 1783 roku cmentarz miejski.

Starszy, lecz gorzej zachowany zespół szpitalny powstał na przeciwległym północnym skraju miasta gdzie w 1551 wzmiankowany był też szpital ubogich z drewnianym kościołem św. Krzyża. Kościół ten zniknął ostatecznie w 1805 roku. Na jego miejscu stoi niewielka murowana kaplica, przebudowana gruntownie w końcu XIXw.