150 lat temu zmarł wybitny aktor ze Starego Sącza

13 sierpnia 1871 r – 150 lat temu – zmarł w Warszawie wybitny aktor rodem ze Starego Sącza – Ludwik Panczykowski .

Mało kto wie, że Panczykowski był synem starosądeckiego burmistrza. W 1832 r. został włodarzem miasta, z zawodu był szklarzem. Józef Panczykowski zmarł w 1843 r.

Panczykowski aktor był absolwentem szkół w Starym i Nowym Sączu. W 1822 r. wystąpił pierwszy raz w Nowym Sączu, jako amator, w zespole Martorella grając w jednej sztuce aż dwie role: Lurwella i Henryka (Henryk VI na łowach). Chciał zostać aktorem, ale ojciec był temu przeciwny. Dopiął i tak swojego. Podobno do Warszawy uciekł z flisakami… Nie mógł znieść dusznego urzędniczego życia w CK Magistracie starosądeckim.
Od 1824 uczył się w Szkole Dramatycznej, pod okiem B. Kudlicza. Rok później pracuje już w Teatrze Narodowym w Warszawie, początkowo jako chórzysta. W 1827 r. wskoczył w zastępstwie na scenę za kolegę. Oficjalnie zadebiutował 13 lutego 1827 w roli Fritzhana (Człowiek z Czarnego Lasu). Ostatni raz zagrał w 1868 r. w „Zemście”, co widać na fotografii.
W Encyklopedii Teatru Polskie zapisano o nim: „Jego wpływ na rozwój aktorstwa pol. był znaczny i trwały. W niektórych kreacjach tworzył wzory długo utrzymujące się potem na scenie warsz., np. jako Brzydkiewicz (Żydzi). Ujęcie tej roli naśladowały dwa pokolenia aktorów, tak było świetne – twierdzi Rapacki. Wedle Kotarbińskiego był pierwszym w t. warsz. zwiastunem realizmu i przyczynił się do późniejszego zwycięstwa tego kierunku”.

Oprac. Łukasz Połomski