Historia przez dziurkę od klucza. Archiwalny Fotoplastikon w Starym Sączu

Wyobraź sobie, że możesz cofnąć się w czasie. Nie w filmie, nie w muzeum, ale tu – na Rynku Starego Sącza. Podchodzisz do osobliwej maszyny wyglądającej jak z minionej epoki. To Fotoplastikon – retro urządzenie, które przez dekady dostarczało ludziom wrażeń wizualnych, zanim pojawiło się kino i telewizja.

Od 1 sierpnia na starosądeckim rynku stanął niezwykły wehikuł czasu. Archiwalny Fotoplastikon przenosi nas w lata 20. i 30. XX wieku, prosto w codzienność i odświętność dawnego Starego Sącza. Przykładasz oko do małego wizjera, a przed Tobą ukazuje się świat sprzed stu lat: rynki, uliczki, twarze mieszkańców, wydarzenia, których echa wciąż pobrzmiewają w lokalnej pamięci.

W krótkim briefingu prasowym i otwarciu uczestniczyli między innymi Marcin Słoński zastępca dyrektora NAC ds. cyfrowych, Jacek Lelek Burmistrz Starego Sącza i Prezes Towarzystwo Miłośników Starego Sącza Andrej Długosz, a nowosądecki oddział Archiwum Państwowego reprezentowała Pani Agnieszka Jeleń z delegacją.

Stereoskopowa magia

To, co czyni tę wystawę wyjątkową, to sposób prezentacji. Fotografie – zarówno 2D, jak i przestrzenne 3D – ogląda się przez specjalne soczewki. Efekt? Obrazy zyskują głębię, a historia ożywa niemal na wyciągnięcie ręki. Doświadczasz nie tylko oglądania, ale wręcz zanurzenia się w czasie.

Wśród zdjęć znajdziesz bezcenne ujęcia z Narodowego Archiwum Cyfrowego i Archiwum Narodowego w Krakowie. Wystawa została wzbogacona o opowieści związane z postacią Ady Sari – słynnej śpiewaczki operowej urodzonej w Starym Sączu, której głos rozbrzmiewał na scenach Europy.

Historia opowiedziana obrazem

W Fotoplastikonie zobaczysz unikalne kadry:
📸 Adę Sari w młodości
📸 Prymasa Stefana Wyszyńskiego podczas wizyt w regionie
📸 Karola Wojtyłę – przyszłego papieża – w czasach, gdy był metropolitą krakowskim
📸 Sceny z obchodów Tysiąclecia Chrztu Polski w 1966 roku

To prawdziwy sentymentalny spacer po Starym Sączu, który dziś wygląda inaczej, ale dzięki tym zdjęciom można na nowo odkryć jego tożsamość.

Nie przegap – tylko do końca sierpnia

Wystawa czynna będzie do 30 sierpnia 2025 roku. To druga odsłona projektu Narodowego Archiwum Cyfrowego, który po sukcesie w Iwoniczu-Zdroju zawitał właśnie do Starego Sącza.

Zajrzyj przez małe okienko i daj się wciągnąć wielkiej opowieści o miejscu, które – choć znajome – kryje w sobie wiele nieznanych historii.
Fotoplastikon czeka. Cofnij się w czasie. Zobacz, jak wyglądał Stary Sącz, zanim Ty zacząłeś go pamiętać.

🕰️ Gdzie? Rynek w Starym Sączu
📅 Kiedy? 1–30 sierpnia 2025