Towarzystwo Miłośników Starego Sącza podsumowało rok 2025

Dzisiaj (1 marca 2026) w siedzibie Muzeum Regionalnego odbyło się doroczne spotkanie podsumowujące działalność Towarzystwa Miłośników Starego Sącza (TMSS), połączone z wyborem władz na kolejną kadencję. Decyzją członków stowarzyszenia dotychczasowy zarząd pozostaje bez zmian i przez kolejne cztery lata będzie kontynuował swoją pracę w niezmienionym składzie. Funkcję prezesa nadal pełnić będzie Andrzej Długosz, wiceprezesem pozostaje Danuta Sułkowska, skarbnikiem Irena Tomasiak-Potoniec, a sekretarzem Renata Jachimczak. W skład zarządu wchodzą także członkowie: Piotr Dyrek, Teresa Szewczyk oraz Oskar Szot.

Prezes TMSS, Andrzej Długosz, przedstawił szczegółowe sprawozdanie z pracy stowarzyszenia za 2025 rok. Jak podkreślił, był to czas intensywnych działań, zarówno w obszarze opieki nad dziedzictwem, jak i aktywności kulturalnej oraz edukacyjnej. Towarzystwo wybrało zarząd – to ważny moment w życiu organizacji, wyznaczający kierunki dalszych działań i planów na przyszłość.

Muzeum – serce działalności Towarzystwa

Od niemal 70 lat najważniejszym zadaniem TMSS jest prowadzenie Muzeum Regionalnego w Starym Sączu. W 2025 roku placówkę odwiedziło 3697 osób – o 193 mniej niż rok wcześniej (spadek o 4,97 proc.). Jednocześnie wzrosła liczba osób zwiedzających muzeum na podstawie biletów – z 2424 do 2497 (wzrost o 2,93 proc.).

Ogólny spadek liczby odwiedzających wynikał przede wszystkim z mniejszej liczby osób uprawnionych do bezpłatnego wstępu. W 2025 roku było to 1199 osób wobec 1465 w roku 2024 (spadek o 18,16 proc.).

Muzeum oprowadziło 32 grupy zorganizowane oraz przeprowadziło 34 lekcje muzealne, w których uczestniczyło 721 uczniów z gminy Stary Sącz – wynik porównywalny z rokiem poprzednim. Odnotowano także wzrost liczby gości z zagranicy – było ich 85, czyli o 29 więcej niż w 2024 roku.

Noc Muzeów i współpraca z młodzieżą

16 maja odbyła się kolejna edycja Nocy Muzeów, zorganizowana wspólnie z Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starym Sączu. Piętnastu uczniów wcieliło się w rolę przewodników po tematycznych ekspozycjach. Młodzież nie tylko prezentowała eksponaty, ale także prowadziła żywe rozmowy ze zwiedzającymi, wysłuchując wspomnień starszych mieszkańców o historii miasta. Wydarzenie zgromadziło 221 osób.

Digitalizacja i rozwój zbiorów

W minionym roku zdigitalizowano 35 rękopiśmiennych ksiąg miejskich z okresu od XVII do pierwszej połowy XX wieku – prace wykonał wolontariusz. Pracownicy muzeum opracowali naukowo i skatalogowali 53 archiwalne fotografie oraz 105 dokumentów. Łącznie do tej pory opracowano 2916 fotografii i 2953 archiwalia.

Zbiory wzbogaciły się o 12 pamiątek po legioniście Janie Rzepie. Biblioteka muzealna powiększyła się o 65 książek przekazanych w darze i liczy obecnie 2565 tytułów, w tym około 1000 tischnerianów. Zbiór eksponatów przedmiotowych obejmuje 2870 obiektów, wymagających stałej troski i konserwacji. W 2025 roku specjalistycznej renowacji poddano unikalny XVIII-wieczny klawikord, zaatakowany przez szkodniki drewna.

Nowoczesność w służbie historii

Z myślą o uatrakcyjnieniu ekspozycji biograficznej poświęconej Adzie Sari powstały dwa krótkie filmy (po około 2,5 minuty), w których – dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji – „ożywiono” archiwalne fotografie artystki ze zbiorów muzeum. Produkcję sfinansował prywatny sponsor, Paweł Żółciński. Filmy zostały również udostępnione w internecie.

W 2025 roku uruchomiono także nową stronę internetową muzeum, zastępując dotychczasowy, przestarzały portal. Projekt został sfinansowany ze środków własnych Towarzystwa. Wydano również nową ulotkę promocyjną – jej druk pokrył Bank Spółdzielczy w Starym Sączu, natomiast opracowanie treści i projekt wykonano społecznie.

Od maja w muzeum działa terminal płatniczy – około 45 proc. klientów korzysta z płatności elektronicznych.

Wsparcie gminy i działalność organizacyjna

Muzeum funkcjonuje dzięki znacznemu wsparciu finansowemu Gminy Stary Sącz. W 2025 roku dotacja na realizację zadania publicznego „Prowadzenie Muzeum Regionalnego w Starym Sączu” wyniosła 170 tys. zł. Środki te w niemal 98 proc. przeznaczono na wynagrodzenia i usługi księgowe, a pozostałą część – na organizację Dni Księdza Tischnera oraz ochronę obiektu.

Zakupiono laptop do archiwizacji zbiorów, siedem nowych gablot ekspozycyjnych oraz dwa osuszacze do piwnicy w celu utrzymania odpowiedniej wilgotności.

Opieka nad zabytkami i pamięcią

W 2025 roku zakończono dwuletni projekt renowacji nagrobka Ludwika Panczykowskiego (1802–1864), artysty dramatycznego i aktora Teatru Narodowego w Warszawie, spoczywającego na Starych Powązkach. Projekt zrealizowano przy wsparciu Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami oraz dzięki ofiarności mieszkańców Starego Sącza. 23 października delegacja miasta uczestniczyła w uroczystości poświęcenia odnowionego nagrobka.

Zorganizowano także wystawę plenerową dokumentującą proces konserwacji. Na starym cmentarzu w Starym Sączu wyremontowano dwa nagrobki – Szczęsnego Morawskiego i Julii Kaniowskiej.

W uroczystość Wszystkich Świętych przeprowadzono 20. kwestę na rzecz ratowania zabytkowych nagrobków. Zebrano 17 712,70 zł oraz dodatkowo 450 zł z późniejszych wpłat.

Rok ks. Tischnera

Rok 2025 został ogłoszony przez Senat RP Rokiem ks. Józefa Tischnera. Ogólnopolskie obchody rozpoczęły się 13 marca w Starym Sączu koncertem zespołu Trebunie-Tutki w kinie „Sokół”. Dzień później TMSS zorganizowało spotkanie wspomnieniowe z udziałem Kazimierza Tischnera oraz prof. Jacka Popiela. W drugiej części dr Paweł Rojek wygłosił wykład pt. „Praca bez sensu. Filozofia pracy ks. Józefa Tischnera”. W wydarzeniu uczestniczyło 136 osób.

Aktywne stowarzyszenie

Towarzystwo liczy obecnie 69 członków. Jak podkreślił prezes Andrzej Długosz, wszystkie funkcje w Zarządzie pełnione są społecznie, a działalność Towarzystwa opiera się na zaangażowaniu i pasji jego członków.

Podsumowując rok 2025, można stwierdzić, że mimo wyzwań Towarzystwo Miłośników Starego Sącza konsekwentnie realizuje swoją misję – dba o lokalne dziedzictwo, pielęgnuje pamięć o wybitnych postaciach związanych z miastem i aktywnie włącza mieszkańców w życie kulturalne Starego Sącza.