13 kwietnia 1942 roku w biografii Czesława Lenczowskiego

Dzień 13 kwietnia 1942  roku wpisuje się w biografię Czesława Lenczowskiego, rozpoczynając 2,5 – letni okres pobytu starosądeckiego Patrioty w największym w wojennej Europie obozie koncentracyjnym. Czesława Lenczowskiego, aresztowanego za przynależność do ZWZ i kolportaż nielegalnej prasy, gazetki „Polska żyje!”, po ok. 6 – tygodniowym pobycie w więzieniach w Nowym Sączu i Tarnowie, wywieziono z grupą 60 mężczyzn do obozu zagłady KL Auschwitz.

Jak wynika z ustaleń dr. Wojciecha Płosy: „Ogółem, co najmniej 37 więźniów z tej grupy na pewno zginęło w obozie oświęcimskim. Aż 13 trafiło do KL Mauthausen”.

Z dokumentacji opracowanej przez kierownika Archiwum Muzeum Auschwitz wiadomo także, że: „3 mężczyzn z omawianego transportu było Żydami. Wszyscy oni ponieśli śmierć w KL Auschwitz”.

Z analizy dr. Wojciecha Płosy wynika ponadto, iż z transportu liczącego 60 więźniów, którym starosądecki artysta został przez Niemców przywieziony do KL Auschwitz, gehennę nazistowskich obozów koncentracyjnych przeżyło zaledwie 4 więźniów, wśród nich Czesław Lenczowski (nr 29553) i Stanisław Nawalany (nr 29557).

Jak podaje kierownik Archiwum Muzeum Auschwitz, analizując relację Stanisława Nawalanego, aresztowanego w warsztatach kolejowych w Nowym Sączu, za przynależność do ZWZ i kolportaż nielegalnej prasy: „Przywieziono ich z więzienia w Tarnowie samochodami ciężarowymi. Przed bramą główną obozu Auschwitz I musieli około godziny czekać na rozpoczęcie procedury przyjęcia do obozu. Po ostrzyżeniu, kąpieli i rejestracji, nowo przybyłych skierowano na piętro któregoś z bloków. Po kilku dniach niemal wszystkich więźniów skierowano do pracy przy budowie zakładów chemicznych IG Farbenindustrie w Monowicach. Na miejsce dowożono ich pociągiem. Esesmani i kapo, nadzorujący więźniów podczas rozładunku i transportu różnych materiałów budowlanych, byli niezwykle brutalni i znęcali się nad osłabionymi głodem i wycieńczonymi więźniami”.

Powojenna relacja Czesława Lenczowskiego, więźnia nr 29553 KL Auschwitz – złożona 18 grudnia 1964 roku dla Miejsca Pamięci historykowi Henrykowi Świebockiemu, synowi mieszkańca Starego Sącza Karola Świebockiego, więźnia nr 39655 KL Auschwitz – zawiera informację o zatrudnieniu starosądeckiego artysty w tzw. Schlosserkommando, komandzie ślusarzy.

Kartoteka wystawiona dla Czesława Lenczowskiego – więźnia KL Auschwitz  zatrudnionego w obozowej ślusarni – pozwala identyfikować blok 15 jako miejsce przymusowego pobytu bohatera tekstu.

Każdy dzień terroru „fabryki śmierci” był dla mieszkańca Starego Sącza dniem walki o przetrwanie w realiach nazistowskiego obozu zagłady.

Nostalgię za ukochaną Rodziną i starosądecką Małą Ojczyzną łagodziła fotografia prezentująca żonę Annę oraz córki: Wandę i Magdalenę, przesłana ze Starego Sącza mężowi do KL Auschwitz przez Annę Lenczowską – siostrę Karola Świebockiego, przedwojennego urzędnika sądu grodzkiego w Starym Sączu, który zginął w komorze gazowej w Birkenau 10 sierpnia 1942 roku.

W pamięci zamieszkałej w Krakowie Pani Anny Micek – córki Państwa Lenczowskich – pozostało wspomnienie kontaktu ojca Czesława i wujka Karola uwięzionych za bramą obozu śmierci.

 Szczęśliwych  – przed piekłem  KL Auschwitz – tak jak na fotografii dołączonej do publikacji…

Składam serdeczne podziękowanie Pani Wandzie Chutkiewicz – wnuczce Cz. Lenczowskiego – za udostępnienie fotografii z archiwum Rodziny.

Składam serdeczne podziękowanie dr. Wojciechowi Płosie  – kierownikowi Archiwum  Auschwitz – za udostępnienie dokumentacji  Archiwum Miejsca Pamięci Auschwitz.

Jadwiga Postawa