Nowe rozwiązania dla małych szkół: projekt ustawy skierowany do konsultacji

Minister Edukacji skierowała dziś do uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych projekt nowelizacji ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Nowe regulacje mają przede wszystkim na celu ochronę małych szkół podstawowych – zwłaszcza tych zlokalizowanych na terenach wiejskich – oraz ich dostosowanie do wyzwań związanych ze zmianami demograficznymi.

Wizualna zapowiedź projektu ustawy przedstawia szkolne biurko z otwartym pojemnikiem na kolorowe ołówki i stos książek, a tło stylizowane jest na tablicę szkolną. W prawym górnym rogu grafiki umieszczono ikonę szkoły w czerwonym kółku, obok której widnieje napis: „PROJEKT USTAWY DOT. M.IN. MAŁYCH SZKÓŁ – SKIEROWANY DO KONSULTACJI”.

Szkoły jako centra społeczności

Małe szkoły podstawowe od dawna pełnią istotną rolę nie tylko edukacyjną, ale także społeczną i kulturalną w lokalnych społecznościach. Projekt ustawy po raz pierwszy w sposób systemowy uznaje tę rolę i daje podstawy prawne do jej dalszego rozwoju. Proponowane przepisy umożliwiają m.in. wykorzystanie infrastruktury szkoły – także tej, która z powodu niżu demograficznego pozostaje niewykorzystana – do innych celów, takich jak opieka nad dziećmi do lat trzech (np. w formie punktów dziennej opieki), czy realizacja polityki senioralnej.

– Chcemy, aby szkoły pozostały blisko domów dzieci, nawet jeśli liczba uczniów jest niewielka – zaznacza Minister Edukacji. – Zależy nam również, by budynki szkolne służyły całej społeczności: rodzicom, seniorom, organizacjom obywatelskim.

Elastyczność i wsparcie dla gmin

Projekt zakłada m.in. możliwość elastycznego tworzenia zespołów szkół, szkół filialnych czy klas łączonych. W sytuacjach, gdzie utrzymanie pełnej szkoły jest niemożliwe, projekt przewiduje model hybrydowy – edukacja wczesnoszkolna (klasy I-III) blisko domu, a nauka w klasach IV-VIII w większych szkołach z odpowiednim zapleczem dydaktycznym i kadrą nauczycielską.

Wprowadzane zmiany mają także uprościć procedury dla samorządów oraz nadzoru pedagogicznego. Dzięki deregulacji wielu procesów administracyjnych gminy zyskają większą swobodę i szybszy dostęp do narzędzi wspierających rozwój lokalnej sieci szkolnej.

Główne założenia projektu:

• Zachowanie lokalnego dostępu do edukacji, szczególnie w mniejszych miejscowościach i na wsiach.
• Zwiększenie funkcji społecznych szkół, w tym realizacja działań z zakresu polityki rodzinnej i senioralnej.
• Ułatwienie tworzenia klas łączonych i szkół filialnych, odpowiadających na lokalne potrzeby demograficzne.
• Rozwój dwujęzyczności poprzez wprowadzenie nowych rozwiązań organizacyjnych.
• Lepsze doprecyzowanie roli szkoły jako instytucji opiekuńczej, m.in. w zakresie świetlicy i żywienia.
• Większa przejrzystość w decyzjach o funkcjonowaniu szkół, z udziałem rodziców i społeczności lokalnej.

Alternatywa dla likwidacji

Projekt stanowi odpowiedź na problemy, przed którymi stoją gminy – zamiast zamykać szkoły, proponuje nowe modele organizacyjne, które pozwolą je utrzymać i rozwijać. Zdaniem Ministerstwa Edukacji, nowelizacja ustawy ma być skutecznym narzędziem w przeciwdziałaniu wykluczeniu edukacyjnemu i społecznemu.

Konsultacje publiczne projektu już się rozpoczęły. Rząd zapowiada szeroki dialog z przedstawicielami samorządów, rodzicami i organizacjami społecznymi. Wszystkich zainteresowanych zaprasza do udziału w procesie opiniowania.