Ściany, które mówią. Liceum w Starym Sączu daje przykład! 

W Starym Sączu powstał projekt, który łączy sztukę z obywatelskością i zmienia szkolną przestrzeń w miejsce realnego działania. „ŚCIANY, KTÓRE MÓWIĄ” to inicjatywa Liceum w Starym Sączu — i to szkoła jest tu główną bohaterką. Nie chodzi tylko o mural, lecz o proces, w którym uczniowie rozmawiają, decydują i tworzą wspólny znak widoczny z korytarza, boiska i ulicy. 

Geneza projektu wyrasta z dwóch sprawdzonych ścieżek edukacyjnych, realizowanych z afiliacją Ministerstwa Edukacji Narodowej tutaj na Sądecczyźnie:
— SAMM — Sądecki Akcelerator Myśli Młodych, w którym młodzi ćwiczyli współdecydowanie, debatę i publiczną prezentację efektów.
— MAPO — Młodzieżowa Akademia Partycypacji Obywatelskiej, gdzie budowano praktyczne mechanizmy uczestnictwa i odpowiedzialności za wspólne dobro.

Do tego dochodzi kreatywność uczniów Liceum, którzy zebrali wątki z debat, lokalnej historii i szkolnej codzienności, a potem powiązali je w spójną opowieść wizualną. Obecny projekt — również prowadzony w afiliacji MEN — składa te elementy w format możliwy do powtórzenia: konsultacje → głosowanie młodzieży → praca z artystą → wolontariat → odsłonięcie i upowszechnienie. 

Ustalenia programu i wybór motywu jest już wykonany.Pierwszy mural powstanie w klasie języka angielskiego, a zatwierdzona przez uczniów i zespół projektowy koncepcja to panorama Londynu — miasto jako „żywy podręcznik”: mosty, skyline, detale architektury, dyskretne odniesienia kulturowe i językowe.  

W toku konsultacji rozważano też inne propozycje: „okno na świat”, mapę idiomów, ścieżkę brytyjskiej muzyki i literatury, ikonografia The Beatles, Szekspir w cytatach, geometrię flag i wzorów, a także wariant „Sądecczyzna–Londyn” – most między lokalnością a światem. Dla przejrzystości procesu dołączono dwa filmy „making of”, pokazujące jak powstawały propozycje: od zbierania motywów, przez szkice i konsultacje, po prezentację i głosowanie. 

Film 1 do obejrzenia TUTAJ

Film 2 do obejrzenia TUTAJ

W praktyce młodzi podzielili się rolami. Jedni współpracowali z artystą (brief, szkice, paleta barw), inni prowadzili logistykę i BHP, kolejni dokumentowali przebieg prac i pisali krótkie opisy. Dzięki temu dzień odsłonięcia stał się świętem szkoły — momentem, w którym widać, że decyzje uczniów mają skutek w realu. Zamiast definicji obywatelskości w podręczniku jest doświadczenie sprawczości: rozmowa, wybór, terminowość, odpowiedzialność, praca w zespole. 

Liceum zyskuje podwójnie. Po pierwsze — tożsamość wizualną, która opowiada o miejscu i jego ludziach lepiej niż folder. Po drugie — kulturę współpracy, w której talenty się uzupełniają: ktoś maluje, ktoś planuje, ktoś fotografuje, ktoś redaguje. Uczniowie uczą się języka briefu, krótkiej informacji, partnerskiej relacji z dorosłymi profesjonalistami i bezpiecznych standardów pracy. 

Promocja idzie dwutorowo. Do decydentów w szkołach powiatu kierowane są materiały w tradycyjnych mediach: schemat działania, bezpieczeństwo, koszty, efekty dydaktyczne i zgodność z MEN.

Równolegle w mediach „młodzieżowych” pojawią się dynamiczne relacje, zdjęcia i rolki, które trafią do rówieśników daleko poza Sądecczyznę. Cel jest prosty: inspirować i zarażać kreacją — pokazać, że „coś dużego” da się zrobić własnymi rękami, tu i teraz. 

Dlaczego to wzorzec? Bo łączy to, co często bywa osobno: debatę i decyzję, sztukę i odpowiedzialność, edukację i widoczny rezultat. To nie jednorazowy „event”, lecz format do powtarzania — kolejne roczniki mogą dopisywać następne ściany, a inne szkoły mogą skopiować ścieżkę krok po kroku.  

Liceum w Starym Sączu pokazuje, że szkoła może być miejscem, gdzie sztuka dzieje się naprawdę, a obywatelskość staje się codzienną praktyką. 

Projekt „ŚCIANY, KTÓRE MÓWIĄ” to zaproszenie: weźcie ten format i zróbcie u siebie.

_______________ 

Zadanie finansowane ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej, realizowane w ramach programu „Młodzi obywatele” na 2025 r.