SPACEROWNIK: Seminarium Nauczycielskie w Starym Sączu

Jedyną szkołą o którą miasto zabiegało przez kilkanaście lat i konsekwentnie popierało było Seminarium Nauczycielskie. Staranie o jego założenie rozpoczęto od 1894 roku. Zakupiono grunt i budynek od Franciszka Szołajskiego na co pożyczył 9000 zlr. Wojciech Pawlikowski.

W 1900 roku do Starego Sącza przybył delegat rządu. Zobowiązano się do świadczeń materialnych. Władze miasta obiecały odstąpić szkole dwumorgowy ogród na pole doświadczalne, wybudować własnym kosztem gmach i odstąpić go za ustalonym czynszem oraz corocznie dopłacać do subwencji rządowej po 1000 złr. Do czasu wybudowania gmachu zobowiązano się do bezpłatnego wynajmowania pomieszczenia zastępczego.

Ostatecznie 5 października 1903 roku uroczyście otwarto Seminarium. Na koszt miasta wykonano adaptację sal magistrackich i Rada Miejska zadeklarowała 200 kor. na urządzenie zakładu. Pierwszym dyrektorem został Józef Dobrowolski, który wystąpił z inicjatywą stworzenia internatu dla niezamożnych uczniów z dalszych okolic i zebrał na ten cel podczas uroczystości w dniu 5 października 280 kor.

Kierownikiem szkoły po odejściu Dobrowolskiego do Krakowa został przejściowo Stanisław Wilga, a po nim Michał Magiera.

Program nauczania określała ustawa z 1886 roku zmodernizowana przepisami z 1909 roku. Zgodnie z nimi uczono religii, języka polskiego i niemieckiego, kaligrafii, geografii, historii, matematyki, przyrody, fizyki, rysunku, śpiewu, gry na skrzypcach, fortepianie i organach, pedagogiki z praktycznymi ćwiczeniami i nauki gospodarstwa wiejskiego.

Wybuch wojny wyrwał w 1914 roku wyrwał młodzież z murów szkolnych do armii austriackiej i Legionów. Potem lokal szkoły zajmowały wojska rosyjskie i austriackie. Z kolei w 1918 roku doszło do przerw w nauce z powodu wstępowania uczniów do wojska w odrodzonym państwie polskim.

Seminarium odegrało istotną rolę w realizacji intelektualnych aspiracji mieszczaństwa starosądeckiego. Umożliwiało dużej stosunkowo liczbie młodzieży, zwłaszcza biednej, naukę w szkole średniej, której poprzednio szukać musiała w odległych miastach galicyjskich. Wykształciło spory zastęp nauczycieli, którzy pracowali w szkołach Galicji, a potem niepodległej Polski. Przygotowało ono jednak do nauczycielstwa tylko młodzież męską, toteż niemal równocześnie z otwarciem Seminarium Męskiego doprowadził klasztor do zorganizowania takiego zakładu prywatnego dla dużej liczby dziewcząt , który jednakże nie istniał długo -do 1908 roku. Kształceniem nauczycielek zajmowali się prywatnie profesorowie Seminarium np. Feliks Długoszewski. Ich uczennice jako tzw. prywatystki składały potem egzamin państwowy w miejscowym Seminarium Męskim i otrzymywały uprawnienia nauczycielek.

źródło. Historia Starego Sącza/ Praca zbiorowa pod red. Henryka Barycza.

fot. zbiory Muzeum Regionalnego w Starym Sączu