Stary Sącz. Szkoła przyklasztorna

Od XVI w. szkołę przyklasztorną dla dziewcząt prowadził zakon klarysek. Klaryski kształciły zarówno kandydatki na zakonnice jak i dziewczęta świeckie. Istnienie szkoły stało się przyczyną reaktywowania zniesionego w 1782 r. zakonu. Liczne prośby i supliki zakonnic kierowane do cesarza o przywrócenie zakonu popierane były przez szlachtę i mieszczan sądeckich, podkreślających duże zasługi tego zgromadzenia w wychowaniu dziewcząt.

Szkoła istniejąca w okresie przedrozbiorowym nie przerwała swojej działalności, nawet po kasacji zakonu. W roku 1811 po przywróceniu nowicjatu u klarysek uruchomiono już oficjalnie szkołę panien świeckich. Nauczycielkami były zakonnice, przy czym w roku 1813 przyjechała dyplomowana nauczycielka, benedyktynka se Staniątek, Karolina Wota-Niemka, która miała czuwać nad prawomyślnością nauczania.

Inspekcję nad szkołą objął wikariusz generalny ks. Jan Bayer. Według „dekretu reformacji dla zgromadzeń zakonnych” wprowadzonego 15 czerwca 1813r. w czasie wizytacji wikariusza generalnego, tegoż Jana Bayera, ustalono zasady przyjmowania dziewcząt do szkoły. Decyzje w tej sprawie należały do przełożonej i katechety.

Przyjmowano dziewczęta, które ukończyły 7 lat. Każda uczennica zobowiązana była przyjechać z bielizną, ubraniem, przyborami do jedzenia, musiała też wykazać się świadectwem zdrowia. Nowicjuszki miały ściśle zachowywać klauzurę i nie kontaktować się ze świeckimi uczennicami. W szkole uczono religii , historii biblijnej, kaligrafii, pisania, czytania, rachunków, języka niemieckiego oraz robót ręcznych.

Obok nauczycielek zakonnic w szkole uczyły po ustąpieniu benedyktynek dwie nauczycielki świeckie. Przez długie lata były nimi Anna Tekla Ruth i Anna Klementyna Wybirał, wyznaczone z pewnością do utrzymania w szkole ducha pro-austriackiego. Szkoła szybko rozwijała się, świadczy o tym nie tylko znaczna ilość dziewcząt, ale i zwiększająca się liczba nauczycielek zakonnic. Związane to było także z rozwojem samego zakonu.

Z końcem lat pięćdziesiątych XIX w. liczba nauczycielek doszła do 12. Szkoła klarysek była szkołą czteroklasową, tzw. główną i kształciła dziewczęta z rodzin szlacheckich, urzędniczych, bogatszego mieszczaństwa. Szkoła obsługiwała teren starosądeckiej parafii oraz przyległe wsie: Mostki, Moszczenicę Wyżna i Niżną i Popowice.

oprac.Historia Starego Sącza/praca zbiorowa