Czesław Lenczowski  w Berlinie!

Berlin – europejska stolica kultury i sztuki – szczycący się opinią jednej z najbardziej prestiżowych, międzynarodowych metropolii, jesienią 2026 roku zainauguruje uroczyste otwarcie wystawy „Controversial Kinship: Colonialism and National Socialism” („Kontrowersyjne pokrewieństwo: kolonializm i narodowy socjalizm”).

W Deutsches Historisches Museum ( Niemieckim Muzeum Historycznym ) w Berlinie zainicjowany zostanie projekt popularyzujący historię kolonializmu jako politycznego systemu władzy, a także narodowego socjalizmu tożsamego z totalitaryzmem i identyfikowanego z nazizmem – formą władzy obowiązującą w III Rzeszy w latach 1933 – 1945.

Wśród berlińskiego pejzażu muzealnych obiektów Niemieckie Muzeum Historyczne wyróżnia się architekturą, której twórcę – projektanta wizjonera – uhonorowano ekskluzywną Nagrodą Pritzkera, wzorowaną na Nagrodzie Nobla.

To właśnie tutaj – w artystycznej przestrzeni berlińskiego obiektu kultury – miłośnicy historii i sztuki będą mogli podziwiać obrazzwiązanego ze Starym Sączem polskiego artysty, więźnia KL Auschwitz, absolwenta ASP w Krakowie Czesława Lenczowskiego – zatytułowany „Polowanie na lisa”.

 W 1938 roku Czesław Lenczowski, student IV roku malarstwa krakowskiej ASP, wspólnie z profesorem Franciszkiem Kleinem, historykiem sztuki, wykładowcą ASP w Krakowie, odbył podróż  szlakiem największych ośrodków sztuki plastycznej i architektonicznej, wizytując, m.in. Niemcy.

Jak potwierdza specjalistka Archiwum ASP w Krakowie Katarzyna Król: „Franciszek Klein organizował zagraniczne wycieczki naukowo-artystyczne jako nagrody dla studentów wykazujących najlepsze wyniki w nauce. Wycieczki odbywały się przeważnie do Berlina, Drezna, Wiednia, gdzie zwiedzano zbiory muzealne i wystawy artystyczne”.

Symboliczny powrót artysty do Niemiec, kraju kontrastów, historii i nowoczesności, nastąpi w październiku 2026 roku za sprawą wystawy, która – w założeniach organizatorów – koncentrować się będzie na porównaniu kluczowych aspektów przemocy kolonialnej i nazistowskiej XX wieku.

Historię powstania obrazu „Polowanie na lisa” utrwalił w powojennej relacji dla Miejsca Pamięci – 11 kwietnia 1974 roku – kierownik obozowego Lagermuseum Franciszek Targosz ( więzień nr 7626),  notując: „Obraz ten zacząłem malować w 1943 roku i był malowany dla komendanta Hössa. W lecie 1944 dokończył go Czesław Lenczowski. Höss obrazu nie zabrał, bo nie było go w KL Auschwitz i dzięki temu obraz zachował się”.

„Bo dla Hössa był rysunek ciekawy, gdy przedstawiał jakąś scenę batalistyczną, gdy na rysunku były konie i ruch (…)” – zapisze w relacji z 8 sierpnia 1974 Franciszek Targosz.

 „Polowanie na lisa” – obozowe dzieło więźniów KL Auschwitz Czesława Lenczowskiego i Tranciszka Targosza (powojennego wicedyrektora i kustosza konserwatora Muzeum w Oświęcimiu )- zaprezentowane zostanie w aranżacji wernisażu/wystawy: „Zwyczajny – niezwyczajny. Czesław Lenczowski – starosądecki artysta malarz, absolwent ASP w Krakowie, więzień Auschwitz – Birkenau” zaplanowanej w dniu 16 czerwca 2026 roku w przestrzeni Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. prof. Józefa Tischnera w Starym Sączu.

Niemcy – kraj sztuki, poetów, filozofów, mający niezaprzeczalny wkład w europejską i światową kulturę, którego pozycję we współczesnej cywilizacji kształtowały przez wieki wybitne osobowości jak, m.in. Goethe, Schiller, Mann, Kant, Beethoven, Schumann jesienią 2026 roku wizytować będzie delegacja mieszkańców Starego Sącza.

tekst: Jadwiga Postawa

fot. „Polowanie na lisa”, KL Auschwitz 1943-1944 ( ze zbiorów Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu ) – publikacja za zgodą Rodziny Czesława Lenczowskiego