SPACEROWNIK: Dawny klasztor Franciszkanów. Historia ukryta w murach

Dawny klasztor Franciszkanów w Starym Sączu – historia ukryta w murach kryje ponad 700 lat historii. Wkrótce powstaną tam Ogrody św. Franciszka.

Niewiele osób wie, że budynek przy ul. Batorego 27 w Starym Sączu, w którym obecnie mieści się Powiatowy Młodzieżowy Dom Kultury, jest pozostałością jednego z najstarszych i najważniejszych klasztorów franciszkańskich w regionie.Historia tego miejsca sięga 1278 roku, kiedy z fundacji św. Kingi powstał klasztor Franciszkanów wraz z kościołem św. Stanisława.

Przez ponad pięć stuleci konwent był ważnym ośrodkiem życia religijnego, kulturalnego i społecznego Sądecczyzny. Zamieszkiwało go około dwunastu zakonników, a jego działalność została udokumentowana w licznych aktach wizytacyjnych prowincji franciszkańskich.

Kres działalności klasztoru nastąpił w 1815 roku, kiedy został zlikwidowany w wyniku kasaty józefińskiej. Rozproszeniu uległy zarówno zabudowania, jak i cenne wyposażenie świątyni. Księgozbiór oraz część paramentów liturgicznych trafiły do klasztoru Franciszkanów w Krośnie, natomiast ołtarze, księgi i inne zabytki można dziś odnaleźć w wielu kościołach Małopolski, m.in. w Ochotnicy Dolnej i Czarnym Dunajcu.

Sam budynek klasztorny wielokrotnie zmieniał swoje przeznaczenie. Po kasacie zakonu mieścił się tutaj Sąd Grodzki, następnie magazyn soli, a w okresie przedwojennym również więzienie dla osób odbywających krótkie kary za drobne przewinienia.

Do dziś na ścianach można dostrzec charakterystyczne wykwity soli – pamiątkę po czasach, gdy w budynku przechowywano sól.Na przestrzeni wieków zmieniał się również wygląd całego zespołu klasztornego.

Najstarsze źródła wskazują, że pierwsze zabudowania miały głównie charakter drewniany, a dopiero później zostały zastąpione murowanym kompleksem z charakterystycznym układem klasztornym.Dziś dawny klasztor pełni zupełnie inną funkcję.

W jego historycznych murach działa Powiatowy Młodzieżowy Dom Kultury, dzięki czemu miejsce to nadal służy lokalnej społeczności – tym razem jako przestrzeń rozwijania pasji, talentów i zainteresowań dzieci oraz młodzieży.Choć z dawnego konwentu zachowała się jedynie część zabudowań, jego dziedzictwo wciąż jest obecne w regionie.

Rozproszone dzieła sztuki, wyposażenie kościoła oraz zachowane źródła historyczne pozwalają odtworzyć historię miejsca, które przez ponad pięćset lat było jednym z najważniejszych ośrodków franciszkańskich w Starym Sączu.

fot. 1. Klasztor oo.Franciszkanów wg Czesława Lenczowskiego. Stary Sącz 1946 r